Zorba ile Girit yollarında

**trockii** · 04-08-2009, 22:39

“Onu ilk kez Pire’de tanıdım. Girit’e gidecek vapura binmek üzere limana gelmiştim. Neredeyse sabah olacaktı. Yağmur yağıyordu.”
Yunan edebiyatının büyük ismi Nikos Kazancakis’in dünyaca ünlü romanı yukarıdaki cümlelerle başlıyor.
1883 Girit doğumlu yazar, 1957’de hayata gözlerini yumduğunda doğduğu Heraklion kentinde kale burçlarının dibinde bir mezara gömüldü. Mezar taşına da şu cümle yazıldı:
“Hiçbir şey beklemiyorum, hiçbir şeyden korkmuyorum, özgürüm!”
Ben de bu yazıyı Pire limanında, Girit’e hareket etmek üzere olan bir geminin güvertesinde yazıyorum. Yanımda Girit’le ilgili bir dolu kitap var. Ama elim hep Zorba’ya gidiyor birkaç on sayfa okuyup bırakmak isteğiyle başlıyorum, sonra dalıp gidiyorum. Oysa Zorba benim okuduğum bir kitap, diğerleri ise okumadıklarımdan oluşuyor.
Sonra kendimi şöyle ikna ediyorum:
-Sen Zorba’yı hiç Girit yolunda okumadın ki!
Girit’e gitmek Zorba’nın yazarı için ne ifade ediyor? Kendisi bunu romanın içinde şöyle anlatıyor:
“Girit diye mırıldanıyorum… Girit! Ve yüreğim hızla çarpıyor!”
Girit’in Anadolu topraklarında da iz düşümü var.
Mübadele ile 1923’te çok sayıda Giritli doğup büyüdükleri toprakları bırakıp Anadolu’nun değişik kentlerine gelmişler. Tıpkı Zorba’yı Türkçeye kazandıran 1919 Girit Hanya doğumlu olan Ahmet Angın gibi… İmroz Tepeköy’de edebiyat öğretmeni olan annesinin yanında büyüyen Angın, Edebiyat Fakültesi mezunu bir gazeteci olarak Giritli yazar Kazancakis’in eserlerini Yunanca aslından çevirdi, Giritlinin dilini en iyi bir başka Giritli anlardı.
Girit, karmaşık tarihi içinde çok acılar çekilen bir coğrafya oldu.
Kazancakis bu acıları romanının kahramanı Zorba’nın ağzından şöyle anlatıyor:
“Patron, sen şimdi sanıyorsun ki, oturup sana adet olduğu üzere Girit’te kaç Müslüman’ın kafasını koparıp, kaçının kulağını kestiğimi anlatacağım. Bunu aklından çıkar, üşeniyorum, utanıyorum!”
Girit’e ilişkin Türkiye’de yazılan bilimsel(!) bazı kitaplarda Kazancakis’in roman kahramanına söylettiği bu sözler “kanıt” olarak değerlendiriliyor!
Kazancakis Giritli bir Yunan vatandaşıdır. Söz konusu satırları İkinci Dünya Savaşı’nın sürdüğü yıllarda yazmaktadır.
Bir yazar olarak onun cesaretine ancak şapka çıkartılabilir. Aydın namusu denilen şey bu olsa gerek…
Kazancakis “hiçbir şey beklemiyorum, hiçbir şeyden korkmuyorum” derken bunu özgür olmakla açıklıyordu. Bir yazar özgür olacaksa onun gibi özgür olabilmeli…
Bir an için bizden bir yazarın Anadolu’nun acılarına “Kazancakis iğnesi” batırdığını düşünebiliyor musunuz?
Girit’te Müslümanlar ile Hıristiyanlar arasında sayılmayacak kadar çok kanlı savaşlar yaşanmış. Ama işbirlikleri de var. Müfide Pekin’in’in derlemesiyle Bilgi Üniversitesi Yayınları’ndan çıkan “Yeniden Kurulan Yaşamlar” adlı toplu çalışmada Nükhet Adıyeke’nin makalesinde resmi bir belgeye ait bilgiler sunuluyor:
“Örneğin, Zilhicce’de 1669 Nisan ayında Müslüman ve gayrimüslimlerden oluşan bir grup hırsızın, bir rahibin katırını çalarak kestikleri, derisini yüzdükleri sicile yansıyan şikâyet konusu olmuştur.”
Bu türden “ortak eylemler” Girit Kadı Sicilleri kayıtlarında çok sayıda yer aldığını da konu hakkında araştırmalarını sürdüren akademisyenler açıklıyorlar.
Peki, ben Girit’e ne yapmaya gidiyorum?
Lozan Mübadilleri Vakfı’nın ata topraklarına kurduğu barış köprülerinden bir yenisine tanıklık etmek, dedeleri büyükanneleri Giritli olanların, kendilerini en fazla ait hissettikleri topraklarda izlemek, bu seyahati de İZTV’de belgesel olarak sizlerle paylaşmak için kameraman arkadaşım Oğuz Özdemir ile birlikte Girit’e doğru yol alıyorum.
Yanımda Kazancakis’in “dobracı” kahramanı Zorba var!

NAZIM ALPMAN

04-08-2009, 22:39	#1 (permalink)
trockii Üyelik tarihi: Mar 2008 Mesajlar: 336 Thanks: 0 Thanked 3 Times in 2 Posts Tecrübe Puanı: 3	Zorba ile Girit yollarında “Onu ilk kez Pire’de tanıdım. Girit’e gidecek vapura binmek üzere limana gelmiştim. Neredeyse sabah olacaktı. Yağmur yağıyordu.” Yunan edebiyatının büyük ismi Nikos Kazancakis’in dünyaca ünlü romanı yukarıdaki cümlelerle başlıyor. 1883 Girit doğumlu yazar, 1957’de hayata gözlerini yumduğunda doğduğu Heraklion kentinde kale burçlarının dibinde bir mezara gömüldü. Mezar taşına da şu cümle yazıldı: “Hiçbir şey beklemiyorum, hiçbir şeyden korkmuyorum, özgürüm!” Ben de bu yazıyı Pire limanında, Girit’e hareket etmek üzere olan bir geminin güvertesinde yazıyorum. Yanımda Girit’le ilgili bir dolu kitap var. Ama elim hep Zorba’ya gidiyor birkaç on sayfa okuyup bırakmak isteğiyle başlıyorum, sonra dalıp gidiyorum. Oysa Zorba benim okuduğum bir kitap, diğerleri ise okumadıklarımdan oluşuyor. Sonra kendimi şöyle ikna ediyorum: -Sen Zorba’yı hiç Girit yolunda okumadın ki! Girit’e gitmek Zorba’nın yazarı için ne ifade ediyor? Kendisi bunu romanın içinde şöyle anlatıyor: “Girit diye mırıldanıyorum… Girit! Ve yüreğim hızla çarpıyor!” Girit’in Anadolu topraklarında da iz düşümü var. Mübadele ile 1923’te çok sayıda Giritli doğup büyüdükleri toprakları bırakıp Anadolu’nun değişik kentlerine gelmişler. Tıpkı Zorba’yı Türkçeye kazandıran 1919 Girit Hanya doğumlu olan Ahmet Angın gibi… İmroz Tepeköy’de edebiyat öğretmeni olan annesinin yanında büyüyen Angın, Edebiyat Fakültesi mezunu bir gazeteci olarak Giritli yazar Kazancakis’in eserlerini Yunanca aslından çevirdi, Giritlinin dilini en iyi bir başka Giritli anlardı. Girit, karmaşık tarihi içinde çok acılar çekilen bir coğrafya oldu. Kazancakis bu acıları romanının kahramanı Zorba’nın ağzından şöyle anlatıyor: “Patron, sen şimdi sanıyorsun ki, oturup sana adet olduğu üzere Girit’te kaç Müslüman’ın kafasını koparıp, kaçının kulağını kestiğimi anlatacağım. Bunu aklından çıkar, üşeniyorum, utanıyorum!” Girit’e ilişkin Türkiye’de yazılan bilimsel(!) bazı kitaplarda Kazancakis’in roman kahramanına söylettiği bu sözler “kanıt” olarak değerlendiriliyor! Kazancakis Giritli bir Yunan vatandaşıdır. Söz konusu satırları İkinci Dünya Savaşı’nın sürdüğü yıllarda yazmaktadır. Bir yazar olarak onun cesaretine ancak şapka çıkartılabilir. Aydın namusu denilen şey bu olsa gerek… Kazancakis “hiçbir şey beklemiyorum, hiçbir şeyden korkmuyorum” derken bunu özgür olmakla açıklıyordu. Bir yazar özgür olacaksa onun gibi özgür olabilmeli… Bir an için bizden bir yazarın Anadolu’nun acılarına “Kazancakis iğnesi” batırdığını düşünebiliyor musunuz? Girit’te Müslümanlar ile Hıristiyanlar arasında sayılmayacak kadar çok kanlı savaşlar yaşanmış. Ama işbirlikleri de var. Müfide Pekin’in’in derlemesiyle Bilgi Üniversitesi Yayınları’ndan çıkan “Yeniden Kurulan Yaşamlar” adlı toplu çalışmada Nükhet Adıyeke’nin makalesinde resmi bir belgeye ait bilgiler sunuluyor: “Örneğin, Zilhicce’de 1669 Nisan ayında Müslüman ve gayrimüslimlerden oluşan bir grup hırsızın, bir rahibin katırını çalarak kestikleri, derisini yüzdükleri sicile yansıyan şikâyet konusu olmuştur.” Bu türden “ortak eylemler” Girit Kadı Sicilleri kayıtlarında çok sayıda yer aldığını da konu hakkında araştırmalarını sürdüren akademisyenler açıklıyorlar. Peki, ben Girit’e ne yapmaya gidiyorum? Lozan Mübadilleri Vakfı’nın ata topraklarına kurduğu barış köprülerinden bir yenisine tanıklık etmek, dedeleri büyükanneleri Giritli olanların, kendilerini en fazla ait hissettikleri topraklarda izlemek, bu seyahati de İZTV’de belgesel olarak sizlerle paylaşmak için kameraman arkadaşım Oğuz Özdemir ile birlikte Girit’e doğru yol alıyorum. Yanımda Kazancakis’in “dobracı” kahramanı Zorba var! NAZIM ALPMAN

Konu Araçları
Yazdırılabilir şekli göster Sayfayı E-Mail olarak gönder
Stil
Normal Hybrid-Şeklinde gösterime geç Ağaç şeklinde gösterime geç

Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)