Dev-Des

[Sadece Üyeler Linki Görebilir Üye Olmak İçin Tıklayınız]







“Avrupa’daki ve Türkiye’deki savaş karşıtları olarak Afganistan’a asker gönderilmemesini ve Irak’taki savaş suçlularının yargılanmasını öncelikli talep yapacağız”....

NATO'nun kuruluşunun 60. yılını nisan ayının başında, NATO üyesi ülkelerin devlet erkânı, Strasbourg'ta kutlayacak. Zirvede, NATO'nun geleceği ve yeni stratejisi belirlenecek. Aynı günlerde savaş karşıtı hareket tüm dünyada "60. Yıl Yeter, NATO'ya Hayır, Savaşa Hayır" sloganıyla zirveyi ve NATO'yu protesto etmeye hazırlanıyor. Türkiye'de de büyük gösteri hazırlığı yapılıyor. Kampanya aybaşında kamuoyuna duyuruldu. Biz de bu hafta Tayfun Mater ile NATO'yu ve NATO karşıtı kampanyanın hazırlıklarını konuştuk.

»NATO'ya neden ihtiyaç duyuldu?
İkinci Dünya Savaşı'nın ardından, savaş sırasında Yalta Konferansı'nda belirlenen, dünyanın yeniden yapılanması ve bölüşülmesi sürüyordu. Ama ortada kalan bazı meseleler vardı. Örneğin Yunanistan ve Çin iç savaşı ortamı germeye başlamıştı. Özellikle Berlin'in bölünmesi ve yarısının Sovyet etkisi altına girmesi gerilimi artırdı. ‘Demirperde' kavramı ortaya atıldı. Bunu ilk 1947'de Winston Churchill kullandı. Savaş sonrasında Sovyetler, Avrupa'da inisiyatifi ele geçirmişti. Sovyetler'in de nükleer silah yapımına başlamasıyla 1947'de soğuk savaş dönemi başladı. Soğuk savaşta ABD ve Sovyetler Birliği birbirlerine karşı silah kullanmamak için centilmenlik anlaşması yaptı. Buna riayet ediyor görünseler de süren iç savaşlar ve ulusal kurtuluş savaşlarında iki süper güç destekledikleri taraflar üzerinden birbirleriyle savaşıyordu. 1949'da ABD'nin başı çektiği üzere İngiltere, Fransa, İtalya gibi Avrupa ülkeleri ve Kanada, Kuzey Atlantik Anlaşması Teşkilatı NATO'yu kurdu.

»NATO'nun kuruluşunda Sovyet tehdidi algısı mı belirleyici oldu?
İki gelişme birden rol oynadı. Birincisi iç savaşlar ve ulusal kurtuluş savaşları, diğeri ise Sovyetler'in, Avrupa'da etkisini artırmasına paralel, nükleer füze yapması tehdit olarak algılandı. Aynı dönemde İtalya ve Fransa'da komünist partilerin seçimlerde ciddi güç kazanmaları hatta hükümetlerde yer alacak güce ulaşmaları, Avrupa burjuvazisini korkuttu.

»ABD'nin rolü nedir?
Savaş sonrasında ABD'nin, Avrupa'da 500 binin üzerinde askeri vardı. Almanya'da, Fransa'da, İtalya'da ABD, işgal gücü durumundaydı. Fransa ve İtalya'da komünist partilerin ‘hükümeti ele geçirme ihtimali' ABD gücünün kalıcılaşmasının bahanesi yapıldı. 1949 çok önemli yıl oldu. Komünistler Yunanistan iç savaşında kaybetti, ama Çin'de Mao kazandı.

»Türkiye NATO ile nasıl ilişkilendi?
İlk başta Türkiye'nin NATO ile ilişkisi yoktu. İkinci Dünya Savaşı'nda tarafsız pozisyonunu sürdüren Türkiye, Marshall yardımıyla ABD'nin yanında yerini aldı ve NATO üyesi olmak istedi. Ancak kabul edilmedi.

»Neden?
NATO ülkeleri, Türkiye'yi Sovyetler'in komşusu olması nedeniyle korunaksız buluyordu.

»NATO ülkeleri açısından bu ne zaman değişti?
NATO güç kazanmaya başladığı sırada, 20.yüzyılın önemli savaşlarından biri patladı. Kuzey Kore, Güney Kore'ye saldırdı. Bu iki ideoloji arasındaki en büyük ve ilk savaştı. O zamanın DP yönetimi, ‘BM şemsiyesi' altında savaşa dahil olma fırsatı yakaladı. Ama bunun esas nedeni NATO'ya girmekti. Nitekim 1952'de Kore savaşının ödülü olarak Türkiye NATO'ya alındı.

»Türkiye NATO'da nasıl etkin bir güç oldu?
Türkiye her zaman asker sayısı olarak NATO içinde oldukça fazlaydı. Ama NATO'ya girmeden önce kof bir güçtü. Eğitim ve silah donanımı açısından oldukça zayıftı. Ortalama bir askeri güçtü. NATO'ya girdikten sonra ABD'nin askeri gücü hızla Türkiye'ye yöneldi. 1960'lı yıllarda 35-40 bin Amerikan askeri mevcuttu. Sayısı hâlâ bilinemeyen askeri tesisleri vardı. En büyük olanı da İncirlik'teki ABD üssüdür. İncirlik üssü NATO'ya dahil değildir, ABD ile yapılan özel anlaşmayla kurulmuştur.

»NATO hedefini ve stratejisini nasıl belirliyor?
NATO yönetimi, bütün üye ülkelerinin sivil temsilcilerinden oluşuyor. Brüksel'de NATO Genel Sekreterliği var. NATO Genel Komutanı, başkomutan deniyor ki bu komutan her zaman ABD'li bir generaldir. İtalya'da, Yunanistan'da, Türkiye'de, Almanya'da NATO Komutanlığı biçiminde alt komutanlıklar var. NATO tarihin gördüğü en büyük askeri örgütlenmedir. Yıllık toplantılar yapılıyor. Bu toplantılarda komutanların yanı sıra dışişleri bakanları, bazen başbakanlar, sivil NATO daimi temsilcileri ve genelkurmay başkanları bir araya gelerek stratejiyi belirliyor.

»Bugünkü NATO stratejisi nereye oturuyor?
Soğuk savaş sonrası dünyanın tek askeri gücü olma stratejisi üzerine oturuyor. Artık Avrupa sınırlarını aşan bir askeri güç. Üye ülkelerin sayısı artırılıyor. Kafkasya'ya doğru yayılıyor. Kosova'da, Yugoslavya'da görüldüğü gibi dünyanın jandarmalığına soyunmuş durumda. Geçmişe göre çok daha tehlikeli bir noktaya doğru gidiyor. Afganistan'a müdahalesi böyle bir şeydir. Yeniden Afganistan'daki askeri gücünü artırmaya hazırlanıyor

»NATO, Afganistan işgalinde ABD ile birlikte davrandı, Irak'ın işgalinde geri durmasını nasıl izah etmek gerek?
Şöyle, Irak savaşında Avrupa ülkelerinin büyük bölümü tam olarak ABD ile birlikte davranmadı, Fransa, Almanya, Türkiye gibi ülkeler karşı çıktı, NATO'nun resmi karar almasını engellediler. Yine de İngiltere dışındaki bazı NATO ülkeleri sembolik asker gönderdi.

»Avrupa ülkeleri neden Afganistan'da aynı tutumu almadı?
11 Eylül saldırısı dünyada büyük bir kaygı yarattı. ABD zaman geçirmeden Afganistan'a saldırınca, BM'den de destek aldı. ABD Afganistan işgalini legalleştirdi. Afganistan dünyanın biraz uzağında kaldı. Türkiye Afganistan'a NATO temsilcisi olarak Hikmet Çetin'i gönderdi. Türk generalleri NATO Komutanlığı yaptı.

»NATO'nun 60. yılı kutlanmaya hazırlanıyor.
NATO ülkelerinin devlet başkanları ve temsilcileri itibarı zayıflamış olan NATO'yu yeniden parlatmak için önümüzdeki nisan ayı başında Strasbourg'da bir araya gelerek 60. yıl kutlaması yapacak. Burada Afganistan'a asker gönderilmesi planlanacak. Buna karşı başta Fransa ve Almanya'da savaş karşıtlarında büyük bir tepki var. Özellikle Afganistan'da askeri bulunan Almanya kamuoyu çok tepkili. Türkiye'den de yeni birlikler göndermesi isteniyor. ABD'nin yeni yönetiminin bütün derdi, Afganistan'da savaş kazanmak.

»Zirveye savaş karşıtları nasıl hazırlanıyor?
1999 Seattle'da olduğu gibi savaş karşıtları da Avrupa'dan Strasbourg'a gelecek ve "60 Yıl Yeter, NATO'ya Hayır" diye büyük gösteri düzenleyecek.

»Nasıl hazırlık yapılıyor?
Savaş karşıtlarının özellikle Irak konusunda büyük bir deneyimi oldu. Bugün ABD'de hayli güçlü savaş karşıtı hareket var. Yeni ABD başkanı Obama'nın seçim kampanyasında Irak'tan askerlerin çekileceği sözü vermesi ve şimdi 2o10'da 100 bin askerin çekileceğini açıklamasında elbette ki ABD ve dünyanın dört bir yanındaki savaş karşıtlarının etkisini söylemek gerekiyor. Şimdi gündemimiz Afganistan. Avrupa'daki ve Türkiye'deki savaş karşıtları olarak Afganistan'a asker gönderilmemesiyle Irak'taki savaş suçlularının yargılanmasını öncelikli talep yapacağız.

»NATO denince akla ilk ne geliyor?
Bugün için Yugoslavya ve Kosova'ya yapılan müdahaleler, hava bombardımanları geliyor akla öncelikle. Bir de görünmeyen yüzü var; gladyo. Soğuk savaş döneminde Sovyetler'e yakın olmamız nedeniyle sürekli hazır kıta bekleniyordu. Ankara'da, Eskişehir'de, Malatya'da her an pilotlar hazırdı. Şu anda bile NATO dışı nükleer başlıklar İncirlik'te konuşlandırılmış durumda.

»Türkiye'nin NATO ile ilişkileri nasıl seyretti?
Düz bir hatta yürüdüğü elbette söylenemez. Özellikle her ikisi de NATO üyesi olan Yunanistan'la Türkiye arasında halen hafifleyerek de olsa süren gerilimler, Kıbrıs meselesi hep NATO ile ilişkilerde problem oldu, silah ambargosuna kadar varan durumlar yaşandı.

»Türkiye'de NATO karşıtlığının geçmişi nedir?
Hatırladığım kadarıyla 1966 yılından itibaren Türkiye'de emperyalizme karşı mücadelede ABD ve NATO önemli birer semboldü. Yine hatırladığım, NATO karşıtı ilk miting 12 Mart 1966'da Ankara'da yapıldı.

»Bir de NATO'nun gladyo örgütlenmesi var?
Soğuk savaş döneminde resmi olarak NATO örgütlenmesi şemasında yer almayan, ama esas olarak NATO komutasında olan bir örgütlenme. NATO'nun 8-9 ülkesinde kuruldu. Bunlar ancak 1900'lü yılların son çeyreğinde ortaya çıktı.

»NATO'daki bu gladyo örgütlenmesi hangi amaçla oluşturulmuş?
Sovyet işgaline karşı, gerilla örgütlenmesi oluşturmak için kurulmuş. Soğuk savaş bittiğinde bu yapıyı tasfiye ettiler. Geçen günlerde Nur Batur'un, Sabah gazetesinde İtalya eski Cumhurbaşkanı Cossiga ile yaptığı röportaj NATO içindeki gladyo örgütlenmesi konusunda çok ilginç ve öğretici.

»Ne anlatmış Cossiga?
35 yaşında İtalya gladyosuna katıldığını ve 70 yaşına kadar gladyoyu yönettiğini anlatmış. Bana ilginç gelen noktalardan biri de NATO 1955'te her ülkeden Amerika'ya insanlar göndermiş. Bu isimlere bakıldığında, hepsi kendi ülkesinde daha sonra başbakan olmuş ve ülkelerinin gladyosunu yönetmiş. Bunlar Almanya, Fransa, İngiltere ve İtalya başbakanları. Söylenenlerden anlıyoruz ki Süleyman Demirel de o sırada ABD'de.

»Başka ilginizi çeken?
Cossiga diyor ki, bizim örgütlenmemiz NATO içinde ama gizliydi. Sadece NATO Genel sekreteri bilirmiş. NATO Genel komutanı bilmezdi diyor. NATO'nun denetiminde sivil örgütlenme olarak tanımlıyor. Türkiye'deki farklıymış, NATO'nun biraz dışında özel bir örgütlenmeymiş. Bir anlamda kontrolsüz olduğunu vurguluyor. Örneğin 6-7 Eylül olaylarının, bu özel örgüt tarafından yapıldığı anlaşılıyor. O dönemin ulaşımıyla böylesi büyük bir eylem, çok ciddi bir örgüt olmadan gerçekleştirilemezdi.
Çankırı'dan, Ankara'nın bazı ilçelerinden, Eskişehir'den trenle insanların gelip eylem yapmaları başka türlü mümkün değil. Bombadan bir gün önce gelip, ertesi gün Haydarpaşa'dan trenle dönerken 1.000 kişi gözaltına alınıyor, sonra serbest bırakılıyor. Bu kolay örgütlenecek bir şey değil.
Kıbrıs'taki Türk gladyosunun işinin tam olarak NATO denetiminde olmadığı Yunanistan'a karşı olmasından anlaşılıyor. Seferberlik Teftiş Kurulu'nun depolarından silah çalınarak Kıbrıs'ta gizli örgüt kuruluyor. Bugün Rauf Denktaş'ın bağırıp, çağırmasının bir nedeni de bunlar. Elbette ki tamamıyla ABD denetimi dışında NATO'nun bilgisi dışında demiyorum. Bence Türkiye'deki faşist örgütlenmede de rolü var bu yapının.

»Nasıl yani?
1980 öncesi Murat Bayrak diye biri vardı. Yugoslavya'dan gelme, Sancak Tülün kurucusu. Milliyetçi Hareket Partisi(MHP)'nin GYK üyesi. İkinci Dünya Savaşı'nda Nazi ordusunda yer almış. Yugoslavya'da komünistler iktidara gelince Türkiye'ye kaçmış. Türkiye'de komando kamplarını kurmuş. 12 Eylül'de herkes gözaltına alınıyor. Bayrak, Evren'in özel izniyle Almanya'ya gidiyor. Bir daha kendisinden haber alınamıyor.

***
Ergenekon kontrgerillayı çağrıştırıyor
»Son dönemde sıkça tartışılan Ergenekon örgütü de gladyo gibi bir örgütlenme mi?
Pek benzer bir örgüt değil. Ergenekon'da ortaya çıkan belgeler ve gözaltına alınanların bir kısmının geçmişi ‘Ergenekon terör örgütü' olarak adlandırılan yapı, kontrgerilla örgütlenmesini çağrıştırıyor. Ama esas önemli olan Türkiye NATO'ya girdiğinde 1952 yılında Seferberlik Tetkik Kurulu olarak kurulan, 27 Mayıs darbesinden sonra Özel Harp Dairesi'ne dönüştürülen yapıdır.

»Bu çerçevede Ergenekon'u nasıl tanımlıyorsunuz?
Özel Harp örgütlenmesinin kalıntıları gibi duruyor. Kontrolden çıkmış, bir anlamda Türkiye'nin genel yönelimleriyle çelişen işler yapıldığı, faaliyetler sürdürüldüğü anlaşılıyor. İddialara bakıldığında; insan öldüren, komplo kuran, toplumu karıştıran ve geren eylemler yapan bir yapı. Yargılama bu silahlı, külahlı denetimsiz gücün tasfiyesi gibi görünüyor.

***
4 Nisan'da Kadıköy'deyiz

»Gösteri hazırlıkları ne zaman başladı?
NATO karşıtı gösteriler İsveç'in Malmö kentinde düzenlenen Avrupa Sosyal Forumu'nda kararlaştırıldı. Daha önce hazırlık toplantılarında da konu ele alındı. Strasbourg'a uzak olan Türkiye, Yunanistan gibi ülkeler kendi ülkelerinde gösteri yapacak. Avrupa, İtalya'nın bir kesimi de dahil olmak üzere Strasbourg'a gidecekler. Biz de temsilci göndereceğiz.

»14-15 Şubat Strasbourg zirvesinde ne oldu?
Hazırlık toplantısı ilki 3 ay kadar önce Stuttgart'ta yapılmıştı. Strasbourg'taki şubat ayı toplantısına beş yüz örgüt temsilcisi katıldı. Türkiye'den de 30 civarında örgüt desteğini bildirdi. Burada insanların gösteriye gelişi, gösterinin organizasyonu görüşüldü.

»Türkiye'de nasıl örgütlüyorsunuz gösteriyi?
Kamuoyunda NATO'nun tartışılmasını amaçlıyoruz öncelikle. Türkiye için NATO üyesi olmak ne anlama geliyor? Bu tartışmayı ve Türkiye'nin NATO'dan çıkması talebinin yükseltilmesi çok önemli. Türkiye'nin dört bir yanında NATO toplantıları düzenleyeceğiz. Aynen, "Gelme Bush" kampanyasında olduğu gibi 4 Nisan'da İstanbul Kadıköy'de büyük bir miting yapma hazırlığı içindeyiz. Katılımcı örgüt ve çevrelerden miting düzenleme komitesi kurduk. Ortak bir basın toplantısıyla mitingi kamuoyuna duyurduk geçtiğimiz günlerde. Tekrarlayalım, 4 Nisan'da hep birlikte Kadıköy'de "60 yıl yeter, NATO'ya hayır" diyeceğiz.

»Türkiye'de hangi kurumlarla ortaklaşa hazırlanıyorsunuz mitinge?
Şu anda sendikalardan KESK ve DİSK var. Diğerleriyle görüşmeler devam ediyor. Siyasi partilerden ÖDP, DTP, EMEP, SP, SDP, EHP, ESP, DSİP, TKP, Halk Cephesi, Yeşiller Partisi; demokratik kitler örgütlerinden İHD, Üniversite Öğretim Üyeleri Derneği, Filistin Halkı ile Dayanışma, Küresel BAK, SODEV var. Sivil inisiyatiflerden Antikapitalist, BarışaRock İnsiyatifi, Barışa Pedal Grubu, Genç Siviller, HOMUR Karikatür ve Mizah Grubu, Irkçılığa ve Milliyetçiliğe Dur De Girişimi, Küresel Eylem Grubu gibi parti ve sivil toplum örgütleriyle birlikte bir kampanya yürütüyoruz.

»Kampanyanızın ortak sloganı nedir?
Her yerde olduğu gibi bizim de "60 Yıl Yeter, NATO'ya Hayır, Savaşa Hayır." Bütün Avrupa bunu kullanacak. Avrupa ile ortak sloganla gösteri yapacağız. Yani NATO'nun dağıtılması temel talebimiz. Her ülkenin kendi ulusal meclisinin vereceği kararla, NATO'dan çıkılması meselesidir.

»Mitinge Türkiye genelinden katılım olacak mı?
Her yerden savaş karşıtları İstanbul'da buluşuyor. Elbette, ağırlık İstanbul ve Marmara bölgesi olacak. En az 40-50 bin kişinin NATO'ya hayır demek için İstanbul Kadıköy'de olmasını bekliyoruz.