ARMANÇ

Iç Anadolu Kürtleri
Dünya tarihinin bazı evrelerinde, var olmuş bir çok halk toplulukları, yaratmış oldukları yüksek kültür ve tarih değerlerine rağmen yok olup gitmişlerdir. Bu yok oluşların doğal, sosyal ve siyasal bazı etkenlerden kaynaklandığı üzerinde tarih bilimcileri hem fikirdirler. Halkların yokoluşları salt ilkçağa tekabül etmemektedir. Ortaçağ'da ve 20.yy'ın ilkbaşlarında da yok olmakla karşı karşıya kalmış halklar söz konusudur. Sömürgeciliğin doğuşuyla; işgal edilen toprakların kültür uygarlıkları ve değerleri sömürgeci güçlerin saldırılarına maruz kalmış ve tahrip edilmiştir. Sömürgelere misyonerler gönderilmiş, katliam ve zulümle onların kültürlerinin, dillerinin, değerlerinin ve yerli dinlerinin ilkel ve gayrımedeni olduğu kabul ettirilmeye çalışılmış ve yerli halkların yarattıkları tüm değer

Bunları anlatmamızın bir nedeni; aynı tarihsel sürecin farklı şekillerde de olsa, Anadolu ve Mezopotamya topraklarında da yaşanması gerçekliğidir. Türkler'in Orta-Asya'dan çıkarak Anadolu'ya yayıldıkları dönemlerde, tarihin de kanıtladığı gibi girdikleri toprakları yağma ve talan ederek, halkları ya zorla sürmüşler ya da yerli insanlar zulümden kaçarak göçebe konumuna girip kendilerine başka yurtlar edinmişlerdir. Bunlardan biri de Mezapotamya - Kürdistan halklarıdır. Daha sonraları kurulan Osmanlı İmparatorluğu döneminde de aynı politikalar farklı yöntemlerle devam etmiştir. Özellikle Kürtler üzerindeki asimile politikaları, islam ve hilafet kalkan olarak kullanılarak; ümmet kisvesi altında sürdürülmüştür.

Osmanlı 17.yy'dan sonra girdiği sarsıntı dönemlerinde, artık Kürtlere yönelik yasalar çıkarılarak zorla dağıtılmaları ve hatta uzak yerlere sürgüne tabi tutulmaları söz konusu olmuştur. Karşı gelenlere saldırı ve katliamlar söz konusudur. İşte bu saldırı, katliam ve sürgünlere tabi tutulanlardan bir bölümü günümüzde İç Anadolu'da yaşayan Kürt toplumudur. Ama ne hikmetse yok olmuş toplulukların tersine, İç Anadolu Kürtleri 250 yıllık bir sürece rağmen, kendi dil ve topluluklarını koruma, yaşatma ve yaşama erdemliliğini gösterebilmişlerdir.

Kürdistan'dan sonra en büyük Kürt kolonisi olan İç Anadolu Kürtleri, kimliklerini koruyor. Hatta okuyan insanların aile içinde Türkçe konuşmasını "Xag Wirek" diyerek ayıplıyorlar. Onlar, 68 ve 80'li yıllar arasında gelişen devrimci-toplumsal muhalefette yerlerini alırlarken; Kürdistan'ın bir çok yerinde o dönemlerde kendine ayak bulan Türkiye soluna, İç Anadolu Kürt toplumu fazla sempatiyle bakmamış, aksine, ilk dönemlerinde DDKO içinde ve daha sonraları ise, farklı Kürt örgüt ve partilerinde yerlerini almışlardır. Onlar Kürdistanlıların yanında olmayı ve onlarla ilişki geliştirmeyi kendilerine bir ayrıcalık saymışlardır. Bu, bilinçli bir taraf olmaktan ziyade, Kürt olmalarından kaynaklanan bilinçaltı ve güdüyle oluşan ilkel bir Kürt kimliğine sahip olmalarından kaynaklanıyordu.

HADEP'in İç Anadolu Kürt yerleşim birimlerinde (sırasıyla; il, ilçe, kasaba, köy) aldığı oy oranı, burada Kürt kimliğinin bir resmini verir. Bu aynı zamanda, Kürt sorununu salt bir ekonomik sorun olarak gören devlet düşüncesinin de bilimsel, olmadığını, aksine çürüklüğünü ortaya çıkarıyor. Ekonomik olarak güçlü değerlere sahip ve bu düzlemde de iktisadi istemleri pek de olmayan İç Anadolu Kürtler'inde de, ilk planda Kürdistan'daki gibi, kendini dayatan, Kürt kimliğini tanıyıp özgürce ifade edebilmesi istemi çıkıyor karşımıza.

Kimliğin tanınması isteminin bu Kürt kolonisinde de kendisini dayatmasının nedenlerinden en önemlisi;1984'te başlayan gerilla savaşı olmuştur. Çünkü bu özgürlük savaşıyla, Kürdistan'da da hızla gelişen ve büyük bir ivme kazanan, Türkiye'de de tüm toplumsal, sosyal dinamikleri sarsan ve uluslararasılaşan Kürt halkının özgürlük mücadelesi; Kürt kimliğinde ve uluslararasılaşmasında bir rönansı yaşatmıştır. Genelde Kürt halkını etkileyen mücadele, İç Anadolu Kürtleri'ni de yoğun bir şekillenmeyle karşı karşıya bırakmıştır. Bir yandan Kürdistan'da ülke ve kimlik kavramları insanların beyinlerinde netlik kazanırken, diğer yandan İç Anadolu Kürtler'inde de ülke ve kimlik kavramları arasında bir kargaşa başlatmıştır. O gerillaya katılırken, ülke bilincinden çok, Kürt kimliğinden dolayı katılmıştır.

250 yıllık tarih sürecinde kendinde özgü bir kültür ve değerler birikimi yaratan İç Anadolu Kürt toplumunun; Kürdistan Ulusal Kurtuluş Mücadelesi içinde yer almasının örneklerini verirken; 74'te şehit düşen Mehmet Bayram, faili meçhul bir cinayete kurban giden HEP Ankara il başkanı Av. Faik Candan, yüzlerce şehit gerilla, hapishanelerdeki onlarca özgürlük mahkumu ve HADEP eski Genel Başkanı Murat Bozlak'ı anmamak mümkün mü?

İç Anadolu Kürtlerinin Yerleşim Coğrafyası :

Başta Konya iline bağlı Cihanbeyli, Yeniceoba, Yunak, Kulu kazaları olmak üzere bu kazaların köylerinin % 90'ı Kürt köyüdür. Yine bu köylerle sınır olan Ankara'nın Haymana, Polatlı, Şereflikoçhisar ve Bala ilçelerinin Kürt köyleri ve onlarla sınır olarak Hirfanlı Baraj'ından itibaren Kırşehir'in Kaman ilçesi, Pisyan aşiretine mensup Kürt köyleri başlamaktadır. Kırşehir merkez köylerinin yarısı, Çiçekdağı kazasının % 60 'ı ve Boztepe kazasının ise % 80'i Kürt köyleridir. Burada Konya, Ankara ve Kırşehir il sınırları arasında olan Kürt yerleşim birimlerinin birbirine ya sınır oldukları veya arlarında çok az mesafe olduğu görülmektedir. Yine bu illere sınır Aksaray'da Kürtler vardır. Aksaray Kürtlerinin çoğu Kürtçe'nin "Dimilî / Zazaca" diyalektiğini konuşmaktadırlar.

Yozgat Kürtleri; genellikle, Yozgat, Çorum, Tokat ve Amasya il sınırlarının kesiştiği bölgededir. Bu bölgeye serpiştirilmiş Kürt köyleri Çekerek, Zile, Alaca ve Ortaköy ilçelerine bağlıdırlar. Burada meskun köylerin sayısı 41'i bulmaktadır.

İç Anadolu Kürt toplumunun kültür birliği içerisinde olan ancak, daha çok Kürdistan'la coğrafik yakınlığı olan Elbistan'la, Kayseri ili Sarız ilçesinin Kürtler'i ise yoğun bir nüfus birikimi arz etmektedirler.

Bu incelememizde, daha çok Kırşehir, Ankara ve Konya Kürtleri üzerinde duracağız.

Aşiretler :

İç Anadolu Kürt aşiretlerinin en büyükleri kuşkusuz ki Reşvan, Canbeg, (Cihanbeyli) ve Şexbizini'lerdir. Bunun yanında yoğun bir nüfusa sahip Koçgiri ( Sanz ), Badili, Mahasi, Pisiyan ve Beski gibi aşiretlere de İç Anadolu'da rastlanmaktadır. Bir çok aşiret Kürdistan'dan küçük guruplar halinde sürüldükleri için Reşvan ve Canbeg aşiretleri arasında erimiştir.

Bir aşiretler konfederasyonu olan Reşvan aşireti hakkında yazılı olan eski belge, Şerefname ve Osmanlı İmparatorluğu'nun iskan belgeleridir. Şerefname'de Reşvan aşireti Hasankeyf eyaletinin en büyük 8 aşireti arasında sayılır. Necdet Sakaoğlu, "Köse Paşa" adlı eserinde; "Doğu Anadolu'nun en namlı ailelerinden olan Reşvanzadeler, bir yandan konfederasyon üzerinde mukaata voyvodası , bir yandanda Maraş , Malatya ve Besni malikaneleri mutasarrıfı olarak 200 yılı aşkın kendi bölgelerinde mutlak söz sahibi oldular. Bu ocaktan 1650 ile 1850 arasında çoğu mirmiran rütbeli Halil Paşa, Ömer Paşa, Mehmet Paşa, Süleyman Paşa, Abdurrahman Paşa, Ömer Paşa(2), Abdurrahman Paşa (2) gibi tanınmış derebeyleri gelip geçti. Devlet, bu hanedanın nüfuz alanına dışardan yönetici göndermeyecek derecede çekingen davranmayı , zulüm ve taşkınlıklarını kulak ardı etmeyi seçti. Mesela 1750'de "

"Sen Reşvanoğlusun - bulunmaz narhın

Aşılar öldürür - verdiğin vergin

Altında arap atın - elinde kargın,

Kollarında cıngıraklı balar da döşer..."

Reşvani aşireti hiyerarşi ve örgütlülük biçiminde başka bir çok aşiretten farklılıklar göstermekteydi. Yusuf Halaçoğlu, 8.yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu İskan siyaseti adlı yapıtında: "Reşvan aşireti gibi bazı teşekküllerde ise, kethüdaları, ihtiyarları ve diğer söz sahiplerinin istedikleri şahısları Boy beyi yapma yetkisine sahip oldukları görülmekte ve aşiret Kethüdaları ise, tabi oldukları Boybeyi tarafından tayin edilirlerdi. Buna rağmen Kethüdalığın ırsi bir müessese olduğu ileri sürülmektedir." diye aktarıyor.

Diğer en büyük aşiret olan Canbeg (Cihanbeyli) aşireti ise Ulus diye anılmıştır. Y. Halaçoğlu aynı yapıtında Cihanbeyli aşireti için; "Güneydoğu ve doğu Anadolu'da Ulus adıyla anılan büyük aşiret" diye bahsetmektedir. Reşvan aşiret konfederasyonu kendi içinde bir çok aşirete ayrılıyor. Bunlar sırasıyla; Belikan, Celikan, Oxciyan, Cutkan, Xelkan, Sêfkan, Nassir ê, Şêxbılan, Mifkan, Omeran, Berkati, Sevidi, Moliki, Canbeg (Cihanbeyli)'dir.

Tek tük köyleri bulunan Milli aşiretinden bilinen alt aşiretler de şöyle; Hatunoğlu ve Hacibanlı'dır.

Aşiret federasyonları içine girmeyen aşiretler ise; Taburoğlu, Pisiyan, Mahasi, Beski, Badili, Atmani, vs. dir. Bunların yerleşim birimlerinin adları ise genelde Kürtçedir. Ancak Türk devleti bu Kürtçe isimleri de Kürdistan'da yaptığı gibi değiştirmiştir. Örneğin; Zakêrê ismi Yalnızağaç olarak, Qişla ismi Mahmutlu olarak ve Omêran ismi Tavşançalı olarak değiştirilmiştir.

Nüfus (1990):

Kırşehir merkezi ve kırsal alanda toplam Kürt nüfusu 50.000, Ankara da 100.000, Konya'da 170.000 civarındadır.

200'ü aşkın Kürt yerleşim biriminin (ilçe, kasaba, köy) bulunduğu Konya, Ankara, Kırşehir illerinin sınırları içinde, il merkezleri dahil İç Anadolu kökenli Kürt nüfusu toplam olarak 300.000'i aşmaktadır. Buna, bu illere daha sonraları Kürdistan'dan gelip yerleşen nüfus dahil değildir.

Özellikle başkent Ankara'da yaşayan nüfusun dörtte birinin Kürt kökenli olduğunu söylersek, bu üç ildeki toplam Kürt nüfusunun yaklaşık 1 Milyonu bulduğu söylenebilir. Bu nüfus toplamına Çorum, Tokat, Yozgat, Amasya, Aksaray, Niğde ve Kırıkkale'de yerleşik Kürt nüfusu eklenince 2 Milyona yaklaştığı söylenebilir.

ibrahimo

Eline ve yüreğine sağlık teşekkürler

__________________

ARMANÇ

sağol yoldaş...

__________________
biz yaşamı gülüş tadında yaşadık
yani yaşam bir gülüşse,
biz onun en iyi kahkaha atanlarıydık.
biz böyle sevdik birbirimizi,
böyle paylaştık varlık ve yokluğu...
bu yüzden en sevdiklerimizi toprağa gömerken bile,
yaşama ve ayakta kalabilme gücü gösterdik...ROJ
sürgün...

Dev-Des

Öncelikle eline sağlık güzel bi paylaşım olmuş
yoldaş açıkçası doğru bi noktaya değinmişsin kürtler sadece kürdistan coğrafyasında yaşayan kürtler dışındada bu ülkede özellikle benimde yaşadığım orta karadeniz iç anadolu bölgesinde çoğunlukdalar ama senin belirttiğin o yaklaşmı sergiliyorlarmı bence hayır tabiki içlerinden 80 öncesi dönewmde savaşım ver öilitan olan insanlar var bu o dönem için normal bişey saydığın insanlar tabiki var olacaktırda pkk nin savaşının bir kazanımıdırda bu ama dediğin gibi 100 lerce gerilla veren bi topluluk değller bunun sebebi devlet merkezine yakınlıkları ve baskın etnik kökwenin çok ça bulunduğu bir yerde yaşamaları kısacası oligarşinin faşizm i hem kendi hemde sivil faşistler eliyle uygulaması ve asimilasyon politikalarının etkisi var ben onlarca arkadaş tanıdım en ufak pkk ye bile nefret ile bakıyo bu adamlar sizin için ölüyo dediğimde etmedikleri laf kalmıyo bu yukarıda saydıklarımın bir etkisidir ben yine şunuda görüyorum merzifonda 5-10 tane kürt köyü var okumak için merzifona geliyolar ve bu adamlar liselerde okul ülkü acaklığı reisliği yapıorlar arkadaşlarıyla beraber yanlış anlama her hangi bir art niyetim yok ama böyle bir gerçekte var ha dtp ye ve pkk ye sempati nasıl oluşuyo bu pkk nin verdiği savaşla dtp nin duruşula ve büyük şehirlerde üniversiteliler aracılığıyla ama genel olarak burdaki kürtler oylarını desteklerini akp ve mhp ye veriyo tanıdığm 100 lerce kürt bunu yapıyo tabiki bu tamamı değildir ben yine burda şunuda yördüm dtp son yrel seçimlerde merzifonda 120 oy aldı yani bu sempatizanlarınında olduğunu gösteriyo illaki ilerici ezilmeyi kabul etmeyewn savaşan kürt kardeşlerimiz vardır ama burdaki kürtlerden bazıları baskı şiddet ve asimilasyonla kürt olduklarını bile reddeder hale gelmiş durumdadır ve bence böyle bir potansiyeli varsa anadolunun bunu dtp ve türkiye solu kullnamalıdır sonuçta bu insanlarda asimile olyolar kısacası bence bizim buranın bi potansiyeli var evet ama katkısı sınırldır diyorum tarih içnde olan olaylar vardır mutlak verilen kayıplar a saygılıyız ama genel olarak en azından çorum yozgat amasya burdaki ilerici solcu devrimci kürtlerin sayısı sınırlı

saygılarla

__________________

BABİL

Sevgili dev-des kaygılarında endişelerinde ve umut ettiklerinin tümünde haklısın,bildiğim kadarıyla MHP li Turgut Altınok ve Melih gökçek te kürt kökenlidir yanılabilirimde tam emin değilim.ancak bir şeyi unutmamak lazım Bu ülkede kürt imhasının ve kimliğinin katilleri yine kürtlerdir.Türkçü turancı akımın ideologlarından Ziya gökalp ve Süleyman Nazif Kürttür.Daha düne kadar kimliğinden utanan ,kimlik anlayışını hasodan, husodan öteye taşıyamayan bir ulusun kendi benliğini oluşturması o kadar kolay değildir.Öcalanın çok önemli bir lafı vardır "Ben direnişi başlattığımda Kürt kimliği denilen bir kimliğin essanemesi dahi okunmuyordu'ulusal benliğini kaybetmiş sıfırın altına düşmüş bir halkı ancak sıfırın üzerine çıkarabildik" diyor.Bu sözler boşuna söylenmiş sözler değil bir gerçeğin altı çizilmiştir, bu gün herşey gelip kürtte ve kürt meslesinde düğümleniyorsa ,demokrasinin ,insan haklarının ,demokratikleşmenin yolu dahi bu sorunun çözümünden geçiyorsa şu çok iyi bilinmelidir ki bu muazzam dönüşümün tek mimarı vardır oda Öcalan ve onun başlattığı Kürt Özgürlük hareketidir.
Ne emperyalist çağda nede soyalizmin hüküm sürdüğü dönemde ,ne emperyalistler nede soyalistler bu halkı doğru tanımlayıp onun varlığına dair adımlar atmıştır nede bu halk üzerinde egemenliklerini tahsis eden sömürgeci uluslar.Herkse kendi kürdünü yaratmış, her kesim ona kendince bir misyon biçmiştir.vbir tek kürt kendisi için birşey yapamamıştır.Özgürlük harekatının yaptığı budur,kendisi için birşeyler yapmak ,tarihin haznesinde kimliksileştirilerek ,kişiliksizleştirilerek yok edilmeye çalışılan bir halkı yeniden yaratıp ona hayat vermek...unutulmamalı hiçbir şey sancısız değildir bir çocuğun dünyaya gözlerini açması bile kan revan içindedir,bu halkın anası, bu halkı yeniden doğuruyor...

Tüm inkarına ihanetine rağmen !...

__________________

Dev-Des

evet ziya gökalp i hatırlattığın iyi oldu böylece türklüğü ideroloji haline getiren birinin kürt olduğunu ve faşistlerin milliyetçilerin hangi milletten olursa olsun ( afedersiniz ) tam anlamıyla salak olduklarını gösteren bir örnektir bu teşekkürler

__________________

yekta

paylaşım için saol ARMANÇ..