BABİL

28/02/2009
Navê te çi ye?*
Elif Görgü
TÜRKİYE TARİHİNDEKİ İLK RESMİ KÜRTÇE DERS BİLGİ ÜNİVERSİTESİ’NDE BAŞLADI
-Navê te çi ye?
-Navê min Elif e.
-Tu çi karî dikî?
-Ez xwendekar im*

Şimdi içeride kesin böyle konuşuyorlar. Birbirlerinin isimlerini sormayı öğreniyorlar. “Tu çawa yî” diyerek hal, hatır soruyordur mesela Bursalı Elif yek.
“Ez baş im” diye cevaplıyordur İstanbullu Elif du. Sınıfta Elifler çok. Elif bir ve Elif iki deniyor onlara bu yüzden.
Ve bu ilk defa oluyor.
Bu ülkede İlk defa bir üniversitede, İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde resmi olarak Kürtçe dersi veriliyor...
TÜRK, KÜRT; ERMENİ...
Dersin adı LAN 241. Seçmeli ders. Yeni başlayanlar ve biraz bilenler için iki ayrı seviyede sınıf açılmış. Mamoste Ronayi Önen, derse gazeteci sokamadıklarını söylüyor. Öğretmen Ronayi Önen, İstanbul Kürt Enstitüsü eğitimcilerinden biri. Ronayi, aydınlık demek. Bu sınıfta yaptığı işi de anlatmıyor mu zaten.
Okul izin vermiyor madem derse girmeye, biz de navberk’de, yani molada konuşuyoruz öğrencilerle.
Memleketin her yerinden gençler var bu sınıfta. Bursa, Denizli, Eskişehir, Siirt, İstanbul, Diyarbakır’dan; Türk, Kürt, Ermeni gençler var.
Ronayi Önen derse sadece Kürt öğrencilerin geleceğini düşündüğünü ancak böyle olmadığını görünce çok heyecanlandığını anlatıyor:
“Bilgi Üniversitesi’nin böyle bir ilke başlayacağını duydum. Özgeçmişimi gönderdim. Görüşmeye gittim ve öğretmenliğe başladım. Böyle bir dersin başlayacağını öğrendiğimde heyecan duydum. Resmi bir kurumda ilk defa Kürtçe ders verilecekti. Ama bir burukluk da yaşadım. Çünkü hâlâ bu coğrafyada yaşayan insanlar, anadilini yıllar sonra üniversitede öğrenmek zorunda kalıyordu. Öğrencilerimin gözlerinde de görüyorum hem heyecanlılar hem de ‘Ben bugüne kadar bu dili niye bilmiyordum, niye burada öğrenmek zorunda kaldım’ sorusunu soruyorlar gözlerinde. Ben de böyle düşünüyorum. Ama yine de Türkiye’de ‘ilk adım’ olması nedeniyle heyecan verici. Başka ilerlemelerin önünü açacaktır.
Öğrencilerimin farklı halklardan olması beni çok heyecanlandırdı. Sadece Kürt öğrencilerin bu dersi seçmiş olduğunu düşünüyordum. Anadili Kürtçe olmayanların da; Türkçe, Ermenice olanların da dersi seçmiş olduğunu görmek çok sevindirdi. ‘Neden buradasınız’ sorusuna çok güzel cevaplar verdiler”
KÜRTLERİN VARLIĞINI ANLATMAK İÇİN
-Navê min Özge ye...
Adı Özge. Sosyoloji 2. Sınıf öğrencisi.
Ez ji Denizlîyê me.
Denizliliyim diyor Özge. Ege’de, Kürtlerden belki de en uzak yerlerden birinde yaşadığını söylüyor. Bu dersi alma nedenleri ona göre çok açık:
“Ege’de doğup büyüdüm. Kürtçeden çok uzak bir yerdi. Kürtlerin yok sayıldığı, varlıklarını kimsenin bilmediği ya da reddedildiği bir yer... Zamanla fark ediyorsun, okuyarak ya da bir şekilde öğreniyorsun böyle bir halkın olduğunu. Bu dersi almamın başlıca nedenlerinden biri ilk önce kendime bunu göstermek, aileme, çevreme yaşadığım doğduğum yerdeki insanlara bunu göstermekti. Bir ispat aracı olarak kullanacağım diyebilirim. Dersi almamın ikinci nedeni de şu: Öğrenci platformlarında, anadil tartışmaları yapılıyor. Sözde aydın görüşlü insanlar ya öğrenciler, ‘evet tabii anadilde eğitim olması lazım’ diye ön kabul yaparmış gibi başlıyorlar konuşmaya. Ondan sonra ‘ama işte o zaman biz Kürtlerle nasıl anlaşacağız. Onlar iş bulamayacaklar çünkü Türkiye’de yaşıyoruz sonuçta. Mesela bu platformda Kürt öğrenciler Kürtçe konuşacak ama biz anlamayacağız’ gibi saçma sapan düşünceler ortaya çıkabiliyor. Ben her seferinde bu tartışmalarda şunu önerirdim ‘o zaman siz de Kürtçe öğrenin’. Bu kadar öneri yaptığıma göre öncelikle benim öğrenmem gerekiyor. Bir de bu dersi istememin temel sebebi devletin bu konudaki tutumundan rahatsız olmamdır. Bu konuda kendimi sorumlu hissediyorum ve bu şekilde en azından bireysel düzeyde bir şeyler yapmaya çalışacağım”
YAN YANA YAŞADIĞIM HALKIN DİLİ...
Navê min Sibil e.
Kürtçe’de doktora “bijîşk” deniyor. “Ermenice’de de ‘pjişk’ denir” diyor Sibil.
Sibil İstanbullu bir Ermeni. Sinema Televizyon Bölümü öğrencisi: “Ezîdîler üzerine çalışan Kürt bi arkadaşımla birlikte Güneydoğu’daki ve Ermenistan’daki Ezîdî köylerine gittik. O röportajlar yapıyordu ama ben hiç anlamıyordum. İnsanların söylediklerini anlayamamak bana çok koydu! Çok üzüldüm çünkü yan yana yaşadığım insanların dilini bilmemek garip gelmeye başladı. Derse açıldığını duyunca hemen yazılmak istedim”
Sibil’in hocaları bölüm dışı ders almasına izin vermediği için üzgün ama o dersleri takip ediyor: “Genel Kurul’a dilekçe verdim dersi alabilmek için. Orada çıkacak izni bekliyorum. Türkiye tarihinde bir ilk bu. Bir üniversite resmi olarak Kürtçe ders veriyor. Benim ismimin de o listede olmasını istiyorum. Burası özel bir üniversite. Mutlaka devlet üniversitelerinde de Kürtçe ders açılmalı. Hatta dersin ötesinde Kürdoloji bölümleri kurulmalı”
İNGİLİZCE BİLİYORUM KÜRTÇE DE BİLMELİYİM
Navê min Elif e.
Elif yek, Sinema Televizyon 3. Sınıf öğrencisi.
Bursalı. “Çok fazla Kürt arkadaşım vardı. Memlekette de Kürt sorunu mevzusu var. Beraber yaşıyoruz. İngilizce’yi bu kadar çok konuşur, öğrenmeye çalışırken, beraber yaşadığım insanların da dilini öğrenmek istedim. Kendimi Kürtçe tanıtabiliyorum,
‘nasılsın, nerelisin’ diye sorabiliyorum. Gayet iyi gidiyor yani”
Navê min jî Elif e.
Onun adı da Elif.
Elif du Sosyoloji son sınıf öğrencisi. üniversiteye ilk başladığında Kürtçe ders alabileceğinin hiç aklına gelmediğini söylüyor: “4. Sınıftayım. Çok fazla ilerletme şansım yok Kürtçeyi. Ama etrafımda insanlar konuşurken anlamak istiyorum. İstanbul’da da milyonlarca Kürt olduğu için onların ne dediklerini bilmek istiyorum”
Navê min Sina ye.
Sina’nın annesi Kürt. En çok diya wî yani annesi sevinmiş dersin açılmasına.
“Annem çok mutlu oldu o da gelmek istiyor derse. Görmek istiyor. Çok heyecanlı bu konuda. Sonuçta Kürt, anadili Kürtçe. O yüzden heyecanlı” diyor Sina.
Bu ders İlk defa Bilgi’de açıldığı için “takdirimi kazandı okul” diye de ekliyor.
ANADİLDE FELSEFE
Navê min Leyla ye.
Leyla Siirt’li. Kürt ve Kürtçe konuşabiliyor. Ama o günlük hayatı değil felsefeyi, siyaseti de Kürtçe konuşmak istiyor: “Ben anadilimde akademik eğitim almak istiyorum. Sadece günlük konuşmayla sınırlı kalmak istemiyorum. Felsefe konuşmak istiyorum. Kürtçe okuyamıyorum, yazamıyorum. Çok iyi bildiğim bir kelimeyi bile duyduğum zaman anlıyorum ama gördüğüm zaman anlayamıyorum. Garip ama burada dile en çok yabancı olan benim. Çünkü ben yanlış bildiklerimi de düzeltmek zorunda kalıyorum”
Navê min Alaaddin e.
Diyarbakırlı Alaaddin ise Kürtçeyi iyi biliyor.
Peki neden başlangıç seviyesindeki bu derse giriyor?
“Çünkü görmek istiyorum. Bir özlemdi bu. Çok mutlu oldum. Bu durumu görmek için geldim. Sürekli baskı gören, horlanan, aşağılanan bir dili bir üniversitenin sınıfında görmek, farklı kesimlerden insanların bu dili öğrenmek için geldiğini görmek beni duygulandırdı. Bu dersin verilmesinin tadı anlatılamaz benim için...”
Bir kaç tane Kürtçe kelime öğrendik bu haberde.
Sonuncusu da şu olsun:
Hevîdar im.
Yani, umutluyum...

*-Adın ne?
-Adım Elif
-Ne iş yapıyorsun?
- Öğrenciyim.


Evrensel.